{"id":2432,"date":"2025-08-01T10:03:05","date_gmt":"2025-08-01T10:03:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/?p=2432"},"modified":"2025-08-04T10:20:25","modified_gmt":"2025-08-04T10:20:25","slug":"czesc-i-dzieki-za-sniegi-trzy-slowa-o-zimie-nuklearnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/?p=2432","title":{"rendered":"Cze\u015b\u0107 i dzi\u0119ki za \u015bniegi; trzy s\u0142owa o zimie nuklearnej"},"content":{"rendered":"\n

Gdy przymierza\u0142am si\u0119 do napisania tego artyku\u0142u, prezydent Donald Trump nie wypowiedzia\u0142 jeszcze porozumienia o INF (Intermediate-range Nuclear Forces<\/em>) mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Rosj\u0105, dotycz\u0105cego ograniczania rozwoju arsena\u0142u j\u0105drowego o po\u015brednim i \u015brednim zasi\u0119gu. To uleg\u0142o zmianie na pocz\u0105tku lutego i odbi\u0142o si\u0119 na tytule. W odpowiedzi na t\u0119 deklaracj\u0119 Rosja og\u0142osi\u0142a, \u017ce w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat opracuje nowe pociski i zwa\u017cywszy, \u017ce te dwa kraje gromadz\u0105 95% \u015bwiatowego arsena\u0142u j\u0105drowego, jest to informacja, kt\u00f3ra budzi niepok\u00f3j. Zegar zag\u0142ady wskazuje obecnie dwie minuty do p\u00f3\u0142nocy. Przestawiano go ju\u017c dwukrotnie w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat, mo\u017cna podejrzewa\u0107, \u017ce niebawem stanie si\u0119 to ponownie. Na klawiatur\u0119 ci\u015bnie mi si\u0119 angielskie \u201eshit just got serious\u201d. I nie jest to czcze gadanie, bo tak blisko p\u00f3\u0142nocy byli\u015bmy tylko raz \u2014 w 1953 roku.<\/p>\n\n\n\n

Jak du\u017cy jest \u015bwiatowy arsena\u0142?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dok\u0142adnie nie wiadomo, bo nikt nie chwali si\u0119 swoim stanem posiadania. Szacujemy, \u017ce jest to oko\u0142o 15 000 \u0142adunk\u00f3w o \u0142\u0105cznej mocy oko\u0142o 6 000 megaton, czyli ponad czterysta tysi\u0119cy razy wi\u0119cej ni\u017c mia\u0142a bomba zrzucona na Hiroszim\u0119. Little Boy mia\u0142 15 kiloton i to wystarczy\u0142o, aby zniszczy\u0107 lub powa\u017cnie uszkodzi\u0107 67% budynk\u00f3w w Hiroszimie i zabi\u0107 27% mieszka\u0144c\u00f3w w czasie eksplozji, bez uwzgl\u0119dniania p\u00f3\u017aniejszych zgon\u00f3w wskutek choroby popromiennej.<\/p>\n\n\n\n

A mimo to skutki bezpo\u015brednie bombardowania to wci\u0105\u017c dopiero pocz\u0105tek, bo nast\u0119pstwa du\u017cego atomowego konfliktu zbrojnego nic sobie nie b\u0119d\u0105 robi\u0142y z granic, tak jak nic sobie z nich nie robi\u0142a chmura znad Czarnobyla. A tych, co prze\u017cyj\u0105, czeka odmieniony \u015bwiat i nie chodzi o z\u0142e mutanty z zony, a o skutki o wiele bardziej globalne.<\/p>\n\n\n\n

Czy grozi nam zima nuklearna?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tak, nie, mo\u017ce \u2013 te odpowiedzi s\u0105 poprawne i wszystko zale\u017cy od tego, ile z tych 6 000 megaton faktycznie zostanie wykorzystane, w jakim czasie, o jakiej porze roku. Czy b\u0119dzie to konflikt lokalny, czy globalny. Te czarniejsze scenariusze przewiduj\u0105, \u017ce wystrzelamy oko\u0142o jednej trzeciej arsena\u0142u, zanim si\u0119 opami\u0119tamy (albo zanim zaczniemy mie\u0107 wi\u0119ksze problemy lokalne i sobie to strzelanie odpu\u015bcimy).<\/p>\n\n\n\n

Co ma zima do promieniowania j\u0105drowego<\/strong>?<\/h2>\n\n\n\n

W zasadzie to nic. Energia zawarta w promieniowaniu j\u0105drowym to tylko 15% ca\u0142ej energii wyzwalanej przez bomb\u0119 atomow\u0105 i w pewnym sensie ska\u017cenie terenu to skutek uboczny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 energii to fala uderzeniowa, oko\u0142o 50% ca\u0142o\u015bci, oraz energia cieplna w postaci kuli ognia o temperaturze id\u0105cej w setki tysi\u0119cy stopni w pierwszych chwilach wybuchu. I to te ostatnie 35% odmieni nasz\u0105 planet\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ogie\u0144 i ozon<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

B\u0119d\u0105 p\u0142on\u0119\u0142y miasta, infrastruktura przemys\u0142owa, w tym rafinerie i pola wydobywcze ropy i gazu. B\u0119d\u0105 p\u0142on\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c lasy. Przyczyn\u0105 jednych po\u017car\u00f3w b\u0119dzie wybuch bomby, innych \u2014 uszkodzone instalacje gazowe i elektryczne w budynkach, przerwane gazoci\u0105gi etc.<\/p>\n\n\n\n

Miasta stan\u0105 w ogniu, bo to one, a przede wszystkim obiekty przemys\u0142owe znajduj\u0105ce si\u0119 przy nich, stan\u0105 si\u0119 celem atak\u00f3w. Bomby zrzuca si\u0119 po to, aby pozbawi\u0107 przeciwnika mo\u017cliwo\u015bci dalszego prowadzenia walki \u2014 to dlatego zrzucono bomb\u0119 na Nagasaki. Mia\u0142o ono du\u017ce znaczenie militarne, znajdowa\u0142 si\u0119 tam du\u017cy port oraz zr\u00f3\u017cnicowany przemys\u0142. Przywo\u0142uj\u0105c s\u0142owa naukowc\u00f3w z projektu Manhattan, wys\u0142anych do Japonii, aby zanalizowa\u0107 skutki bombardowa\u0144, by\u0142 to teren szczeg\u00f3lnie wa\u017cny ze wzgl\u0119du na znajduj\u0105cy si\u0119 tam przemys\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sp\u0142on\u0105 lasy, bo mo\u017ce je dosi\u0119gn\u0105\u0107 kula ognia, a potem po\u017car b\u0119dzie si\u0119 rozprzestrzenia\u0142, jak to zawsze robi. Wraz z odpaleniem pierwszych pocisk\u00f3w nasza zdolno\u015b\u0107 do opanowania wielkopowierzchniowych po\u017car\u00f3w las\u00f3w zacznie drastycznie male\u0107 \u2014 i chodzi tu zar\u00f3wno o zasoby ludzkie, jak i pojazdy ga\u015bnicze oraz paliwo do nich, w dodatku b\u0119d\u0105 to tereny czasowo ska\u017cone, gdzie nie za bardzo ktokolwiek powinien si\u0119 pcha\u0107. Przy tej skali zjawisk przeliczanie na boiska do pi\u0142ki no\u017cnej, ile las\u00f3w sp\u0142onie, nie ma sensu, pro\u015bciej na kraje. W\u00f3wczas szacujemy, \u017ce sp\u0142onie ich tyle, co \u0142\u0105czna powierzchnia Skandynawii.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy taki po\u017car b\u0119dzie \u017ar\u00f3d\u0142em popio\u0142u, sadzy i smo\u0142y. A o tym, \u017ce maj\u0105 one wp\u0142yw na klimat, przekonali\u015bmy si\u0119, jeszcze zanim wynale\u017ali\u015bmy bomb\u0119 atomow\u0105. W 1815 roku dosz\u0142o do erupcji wulkanu Tambora w Indonezji i to bezpo\u015brednio spowodowa\u0142o, \u017ce rok 1816 zosta\u0142 nazwany \u201erokiem bez lata\u201d. M\u00f3wi si\u0119 o nim tak\u017ce jako o okresie zimy wulkanicznej, mniejszej siostry zimy nuklearnej. Dodatkowo trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce popi\u00f3\u0142 wyrzucany przez wulkany jest wi\u0119kszy od tego powstaj\u0105cego w czasie spalania. Jego cz\u0105steczki wa\u017c\u0105 wi\u0119cej i szybciej opadaj\u0105 na ziemi\u0119 ni\u017c te z po\u017car\u00f3w. Czyli te drugie pozostan\u0105 w atmosferze o wiele d\u0142u\u017cej. W troposferze \u2014 tu ko\u0142o nas \u2014 mog\u0105 opada\u0107 przez ponad tydzie\u0144 po wyga\u015bni\u0119ciu po\u017caru. Wyniesione do wy\u017cszych warstw atmosfery mog\u0105 w nich kr\u0105\u017cy\u0107 latami.<\/p>\n\n\n\n

Czy oznacza to, \u017ce nawet w po\u0142udnie b\u0119dzie r\u00f3wnie ciemno jak o zmierzchu? Miejscami mo\u017ce tak by\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Innymi produktami spalania, z kt\u00f3rymi przyjdzie si\u0119 nam zmierzy\u0107, b\u0119d\u0105 tlenki azotu (NOx<\/sub>) i ich wp\u0142yw na zawarto\u015b\u0107 ozonu w atmosferze.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku \u015bwiatowego konfliktu j\u0105drowego o ozonie nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych kontekstach. Jeden to ten w troposferze. To on odpowiada za charakterystyczny zapach, kt\u00f3ry czujemy po burzy. Drugi to ten zgromadzony w warstwie ozonowej w stratosferze. Oba b\u0119d\u0105 zachowywa\u0142y si\u0119 inaczej ze wzgl\u0119du na panuj\u0105ce na danych wysoko\u015bciach warunki fizyko-chemiczne.<\/p>\n\n\n\n

W troposferze ozon jest zanieczyszczeniem i ma negatywny wp\u0142yw na wielko\u015b\u0107 zbior\u00f3w \u2014 mo\u017ce nie wszystkich ro\u015blin, ale wielu. W naszym dobrze poj\u0119tym interesie jest, aby nie by\u0142o go za du\u017co. Niestety, jego ilo\u015b\u0107 b\u0119dzie ros\u0142a, bo jednym z jego \u017ar\u00f3de\u0142 jest utlenianie wspominanych wcze\u015bniej NOx<\/sub>.<\/p>\n\n\n\n

 W stratosferze mo\u017ce doj\u015b\u0107 do odwrotnego procesu. Je\u015bli zdetonujemy dostatecznie du\u017ce  \u0142adunki (>1Mt) odpowiednio wysoko, to zwi\u0119kszymy ilo\u015b\u0107 tlenk\u00f3w azotu w stratosferze. Jej sk\u0142ad jest inny ni\u017c troposfery, inne s\u0105 d\u0142ugo\u015bci docieraj\u0105cego tam promieniowania i kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w wy\u017cej te same NOx <\/sub>przyczyni\u0105 si\u0119 do ponownego zanikania warstwy ozonowej.<\/p>\n\n\n\n

Jak to zmieni nasz \u015bwiat?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Podeprzyjmy si\u0119 informacjami z roku 1816, cho\u0107 nie mamy a\u017c tak szczeg\u00f3\u0142owych danych. Tambora sprawi\u0142a, \u017ce Europ\u0119 dr\u0119czy\u0142y wielkie powodzie, a w sierpniu odnotowano przymrozki. Po drugiej stronie oceanu, w Kanadzie w czerwcu zdarzy\u0142y si\u0119 dwie burze \u015bnie\u017cne, a w Quebecu le\u017ca\u0142o 30 centymetr\u00f3w \u015bniegu. W lipcu i sierpniu w p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Stanach rzeki nadal by\u0142y zamarzni\u0119te. W Indiach sp\u00f3\u017ani\u0142 si\u0119 monsun letni, co przyczyni\u0142o si\u0119 do wybuchu epidemii cholery, a na le\u017c\u0105cym w strefie tropikalnej Tajwanie spad\u0142 \u015bnieg. W tym roku, a tak\u017ce w pewnym stopniu jeszcze w kolejnych, plony by\u0142y ni\u017csze, co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na kl\u0119sk\u0119 g\u0142odu. To wszystko w padaj\u0105cym w niekt\u00f3rych miejscach br\u0105zowym i czerwonym \u015bniegu. Wed\u0142ug analiz z 2012 roku \u015brednia temperatura na Ziemi spad\u0142a w\u00f3wczas o 1\u00b0K.<\/p>\n\n\n\n

Jak ju\u017c ustalili\u015bmy, w tym czarniejszym scenariuszu skutki konfliktu atomowego b\u0119d\u0105 powa\u017cniejsze ni\u017c erupcja indonezyjskiego wulkanu.<\/p>\n\n\n\n

 W naszej okolicy najgorszy b\u0119dzie pierwszy rok, cho\u0107 drugi tak naprawd\u0119 nie b\u0119dzie o wiele lepszy.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby przeprowadzi\u0107 symulacje zmian klimatycznych, zak\u0142adaj\u0105cych wspomniane wy\u017cej u\u017cycie jednej trzeciej arsena\u0142u, to w pierwszym roku w Polsce temperatura spad\u0142aby o oko\u0142o 30\u00b0C. Poza pasem przy wschodniej granicy \u2014 tam spadek by\u0142by nieco wi\u0119kszy: 35\u00b0C w stosunku do obecnie mierzonych temperatur.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnym roku, jak podpowiadaj\u0105 symulacje, jedyna zmiana dla naszego kawa\u0142ka Europy to to, \u017ce na wschodzie zrobi si\u0119 cieplej \u2014 wspomniany wcze\u015bniej zr\u00f3wna si\u0119  z reszt\u0105 kraju, co b\u0119dzie dosy\u0107 lokalnym przesuni\u0119ciem.<\/p>\n\n\n\n

\u015arednia temperatura na \u015bwiecie nadal b\u0119dzie si\u0119 obni\u017ca\u0142a. I tak lato b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142o jak wiosna, wiosna b\u0119dzie przypomina\u0142a zim\u0119, a zima wejdzie na nowy poziom zimna. Ostatni raz tak niskie temperatury by\u0142y tutaj, gdy epoka lodowcowa na dobre rozgo\u015bci\u0142a si\u0119 w okolicy \u2014 jakie\u015b 18 000 lat temu.<\/p>\n\n\n\n

Zimno samo w sobie ju\u017c b\u0119dzie dla nas problemem w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym centralne ogrzewanie mo\u017ce nale\u017ce\u0107 do przesz\u0142o\u015bci \u2014 nawet je\u015bli okoliczna ciep\u0142ownia nie zosta\u0142a zr\u00f3wnana z ziemi\u0105, to czym\u015b trzeba w niej pali\u0107, a to wymaga wydobycia surowc\u00f3w i szlak\u00f3w transportowych, te w wielu miejscach pewnie zostan\u0105 zniszczone.<\/p>\n\n\n\n

Jednak od zimna wi\u0119kszym problemem oka\u017ce si\u0119 raczej g\u0142\u00f3d. Niskie temperatury powoduj\u0105 zaburzenie obiegu wody, to oznacza mniej opad\u00f3w nawet w miesi\u0105cach, kiedy temperatury b\u0119d\u0105 powy\u017cej 0\u00b0C. Znowu podpieraj\u0105c si\u0119 modelami matematycznymi, mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce okres wegetacji skr\u00f3ci si\u0119 na przestrzeni pierwszych trzech lat miejscami o 20 dni, miejscami o 120 i wi\u0119cej (nasz \u015brodkowoeuropejski grajdo\u0142ek to ta druga warto\u015b\u0107), do czego nale\u017cy do\u0142o\u017cy\u0107 jeszcze wspomniany wcze\u015bniej efekt nadmiaru ozonu.<\/p>\n\n\n\n

A to wszystko bez brania pod uwag\u0119 oddzia\u0142ywania promieniowania UV-B na ludzi.<\/p>\n\n\n\n

No w\u0142a\u015bnie, a co z lud\u017ami?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Zima nuklearna nie b\u0119dzie trwa\u0142a wiecznie. M\u00f3wimy tu o kilku latach, po kt\u00f3rych sytuacja zacznie si\u0119 powoli poprawia\u0107 \u2014 py\u0142 poch\u0142aniaj\u0105cy \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne opadnie, ozon w stratosferze zacznie si\u0119 ponownie akumulowa\u0107, temperatura zacznie rosn\u0105\u0107, obieg wody wraca\u0107 do normy. Czy tego do\u017cyjemy? Zimno, g\u0142\u00f3d, choroby b\u0119d\u0105 przetrzebia\u0142y populacj\u0119 tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyj\u0105 konflikt, ale mo\u017ce kto\u015b b\u0119dzie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie.
<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 pierwotnie ukaza\u0142 si\u0119 w magazynie Silmaris<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a\/Doczytaj:
<\/strong>
1. Kristensen H.M., Norris R.S., Status of World Nuclear Forces<\/em>, Federation of American Scientists, https:\/\/fas.org\/issues\/nuclear-weapons\/status-world-nuclear-forces, [dost\u0119p 15.02.2019]
2. Crutzen P.J., Briks J.W., The Atmosphere after a Nuclear War \u2014 twilight at noon<\/em>, 1983.
The Manhattan Engineer District, The atomic bombing of Hiroshima and Nagasaki<\/em>, 1946.
3. Robock A., Oman L., Stenchikov G.L., Nuclear winter revisited with a modern climate model and current nuclear arsenals \u2014 Still catastrophic consequences<\/em>, Journal of Geophysical Research, 202, 2007.
4. 250 years of global warming<\/em> http:\/\/static.berkeleyearth.org\/pdf\/berkeley-earth-announcement-jul-29-12.pdf [dost\u0119p 15.02.2019]<\/p>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdy przymierza\u0142am si\u0119 do napisania tego artyku\u0142u, prezydent Donald Trump nie wypowiedzia\u0142 jeszcze porozumienia o INF (Intermediate-range Nuclear Forces) mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Rosj\u0105, dotycz\u0105cego ograniczania rozwoju arsena\u0142u j\u0105drowego o po\u015brednim i \u015brednim zasi\u0119gu. To uleg\u0142o zmianie na pocz\u0105tku lutego i odbi\u0142o si\u0119 na tytule. W odpowiedzi na t\u0119 deklaracj\u0119 Rosja og\u0142osi\u0142a, \u017ce w ci\u0105gu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2434,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-2432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2432"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2436,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2432\/revisions\/2436"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekspedycja-laniakea.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}